Verzinnen is herinneren

“Nooit zal ik dat moment vergeten. Ik had iets verzonnen wat waar was. (…) Als een archeologisch werktuig had de leugen een ingegraven detail losgekrabd en uit de krochten van het geheugen opgediept.
Het was voor mij een onvoorstelbaar bevrijdend inzicht: verzinnen is herinneren.”

In de laatste alinea van hoofdstuk 1 uit het boek “Wanneer wordt het eindelijk weer zoals het nooit is geweest” van de Duitse schrijver Joachim Meyerhoff, komt de protagonist Jocci er achter dat iets dat hij had verzonnen om zijn verhaal spannender te maken, ook daadwerkelijk waar blijkt te zijn.
Zo moet het volgens mij ook gegaan tijdens het schrijven van deze roman: daar waar de herinneringen zijn vervaagd werd iets verzonnen waardoor uiteindelijk toch de waarheid terug kwam.

Joachim Meyerhoff is behalve schrijver ook acteur en regisseur. Dit boek is het tweede deel van zijn autobiografische cyclus “Alle Toten fliegen hoch” die uit drie delen bestaat.
In dit tweede deel gaat Meyerhoff terug naar zijn jeugd.
Hij vertelt vanuit het perspectief van een kind hoe het is om op te groeien tussen psychiatrisch patiënten en lichamelijk gehandicapten.
De reden hiervoor is dat zijn vader geneesheer-directeur was van een inrichting voor kinder- en jeugdpsychiatrie De Hesterberg in het Noord-Duitse Schleswig, en het ouderlijk huis op het terrein van de inrichting stond.
Het is een tragikomische bildungs- en familieroman over een jongen die het best in slaap valt bij de kreten van de  patiënten, die een bloedbroederschap met de hond sluit en het dubbelleven van zijn vader ontdekt.

Jocci ervaart de wereld waar hij opgroeit, de psychiatrische inrichting, als het paradijs. Een wereld met zijn eigen bakkerij, meubelmakerij en tuinen. Waar ze hun eigen mini-golfbanen hebben en zelfs een eigen zwembad.
Maar naar mate de tienerjaren naderen ging het hem ook hinderen. Bijvoorbeeld als hij een vriendin mee naar huis nam en de patiënt die als zelfbenoemde portier bij de poort stond, naar hem riep “Je gaat zeker neukie-neukie doen”.

Wat begint als een verhaal over een verzameling wonderlijke voorvallen binnen de kliniek, verandert langzaam in een roman waarin het gezin waarbinnen Jocci opgroeit centraal staat.
Er wordt op een liefdevolle manier vertelt over de vader, een dikbuikige man die een dubbelleven blijkt te leiden.
Naar het einde toe krijgt de lichtheid van het verhaal een diep tragische dimensie en verandert de lach van de lezer in ontroering.

“Wanneer wordt het eindelijk weer zoals het nooit is geweest”, is een bitterzoete roman van een rasverteller, een liefdevol vader-portret, ondanks alles.

Signatuur, Utrecht 2015. 311 blz. Vertaald door Josephine Rijnaarts. 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s