Eros ontwortelt mijn hart

Voor een vergeten meisje

Zoals een zoete appel
rijpend aan de hoogste tak
niet vergeten door de plukkers
maar buiten hun bereik

Zoals een hycinth
in de bergen vertreden
door de herder
ter aarde neerliggend
nog volop in bloei

In juli 1992 kocht ik het boekje Eros ontwortelt mijn hart. Het bevat gedichten en fragmenten van de dichteres Sappho van Lesbos. Sappho werd geboren in de zevende eeuw v Chr. op het eiland Lesbos, een tiental kilometers van de Klein-Aziatische kust. Door Plato werd ze wel de tiende muze genoemd. Ze schreef veel gedichten in het oude Griekenland en vernieuwde de poëzie. Voor zover bekend was zij de eerste poëte die gedichten in de eerste persoon schreef in plaats vanuit het perspectief van de goden (epische vorm -heldenverhalen).
Over haar leven is weinig bekend. Haar poëzie had grote invloed op latere dichters.


De zo geheten ‘Sappho fresco’ van Pompeii. 

Sappho stond aan het hoofd van een zogenaamde Thiasos, een school voor ongehuwde vrouwen. Het was toen traditie dat welgestelde families hun dochter(s) aan zulke scholen toevertrouwden om hen op te voeden met goede manieren en hun muziek, zang en voordracht aan te leren. Veel van Sappho’s poëzie vond daar haar oorsprong en ze gebruikte menige studente als onderwerp van haar gedichten. De sfeer van intimiteit tussen Sappho en de meisjes in haar gedichten, bezorgde haar de reputatie de vrouwenliefde aan te hangen, vandaar het woord lesbisch (letterlijk: “afkomstig van het eiland Lesbos”). Als zodanig werd ze ook in menig Atheense komedie opgevoerd. Anderen beweren dat uit Sappho’s gedichten eerder een biseksualiteit spreekt. Het is overigens niet duidelijk of haar gedichten autobiografisch bedoeld zijn. Hoewel er in de loop van de tijd nogal wat over Sappho is geschreven, bevat veel daarvan een grote mate van speculatie omdat er weinig met zekerheid over haar bekend is.

Mijn waardering voor de teksten van Sappho ontstond toen ik eind jaren tachtig van de vorige eeuw voor het eerst bewust met haar poëzie in aanraking kwam. Helaas kan ik slechts de vertalingen uit het oude Grieks lezen en begrijpen. Het nadeel daarvan is dat de meeste teksten zonder enige rijmvorm zijn en ook het beroemde Saphische-metrum ontberen. Maar ook hier geldt voor mij, “beter een half ei dan een lege dop”.
En dat laatste is dan weer helemaal niet des Sappho’s.

Als mijn borsten
nog melk konden geven
mijn schoot nog
een kind kon dragen
zou ik zonder aarzelen
het bruidsbed naderen

maar ouderdom
tekent mij
met duizend rimpels
en liefde
verrast mij niet meer
met haar pijn

Teksten van Sappho vertaald door: A.R.P. Wildeboer en PJ. Suasso de Lima de Prado

4 gedachtes over “Eros ontwortelt mijn hart

  1. Als je haar gedichten leest, haar geschiedenis kent, dan snap je vast ook opeens waarom ik mezelf naar haar vernoem. Haar teksten en het mythische wat om haar heen hangt, ik vind het wel wat.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.